10 verrassende weetjes over katten die je nog niet wist
, door Michael van Wassem, 6 min lezen
, door Michael van Wassem, 6 min lezen
Van een unieke neusafdruk tot een spinfrequentie die lijkt op medische heeltechniek: dit zijn 10 verrassende, kloppende weetjes over katten.
Je kat kent jouw huis van binnen en van buiten, maar hoeveel weet jij eigenlijk over haar? Onder die kopjes gevende, brokken etende huisgenoot gaat een dier schuil met een verrassend rijke set aan eigenschappen: genetische eigenaardigheden, instincten die duizenden jaren teruggaan en een lichaam vol slimme trucjes. Hieronder tien weetjes over katten die stuk voor stuk kloppen — leuk om te lezen, en ze verklaren misschien ook wel gedrag dat je al jaren bij jouw eigen kat ziet.
De snorharen (vibrissae) van een kat staan niet zomaar willekeurig op haar snuit. Ze steken ongeveer net zo ver naar links en rechts uit als haar lichaam breed is. Daardoor kan een kat, ook in het donker, vrij nauwkeurig inschatten of ze wel of niet door een opening past, zonder eerst te hoeven passen en meten. De snorharen zijn bovendien razend gevoelig voor luchtstroming, waardoor een kat zelfs beweging van voorwerpen in haar buurt kan aanvoelen. Knip of trim ze daarom nooit: dat verstoort echt hoe ze haar omgeving aftast.
In tegenstelling tot mensen en honden missen katten het vermogen om zoetigheid te proeven. Onderzoek van het Monell Chemical Senses Center liet zien dat het gen dat normaal een zoetreceptor aanmaakt (Tas1r2) bij katten defect is: er ontbreekt een stuk DNA, waardoor de receptor nooit wordt gevormd. Dat geldt niet alleen voor huiskatten, maar voor vrijwel alle katachtigen, van leeuw tot poema. Een logisch gevolg van hun evolutie als verplichte vleeseters: een dier dat alleen op vlees jaagt, heeft nooit baat gehad bij het herkennen van suikers.
Katten spinnen op een frequentie van ongeveer 25 tot 150 Hertz. Opvallend: het gebied tussen 25 en 50 Hertz komt sterk overeen met de trillingsfrequenties die in de orthopedie soms worden gebruikt om botgroei en botdichtheid te stimuleren. Sommige onderzoekers opperen daarom dat spinnen niet alleen ontspanning uitdrukt, maar mogelijk ook een soort ingebouwd herstelmechanisme is waarmee katten hun spieren en botten onderhouden tijdens de vele uren dat ze stilliggen. Nog geen bewezen geneesmiddel-op-pootjes, maar het verklaart wel waarom spinnen meer is dan alleen een teken van tevredenheid.
Het huidpatroon op de neus van een kat — met kleine bultjes en groefjes — ligt al vast vóór de geboorte en verandert daarna niet meer, en is voor elk dier weer anders. Bij honden wordt een neusafdruk al sinds 1938 soms gebruikt als identificatiemiddel; bij katten is dat idee minder ver ontwikkeld en bestaat er nog geen wijdverspreide database, maar het feit blijft een leuke bevestiging van hoe uniek elke kat is.
Duizenden jaren huiselijk comfort hebben het jachtinstinct van de kat nauwelijks veranderd. Sluipen, de blik fixeren, even met de billen wiebelen en dan toeslaan: dat patroon zie je net zo goed bij een kat die een muis besluipt als bij een kat die een propje papier of een speeltje aanvalt. Spelen is voor katten dan ook geen overbodige luxe, maar een uitlaatklep voor instinctief gedrag dat anders onbenut blijft, zeker bij een kat die alleen binnen leeft. Wil je die jachtdrift op een leuke, veilige manier prikkelen? Bekijk ons aanbod speelgoed voor katten, van simpele balletjes tot interactief kattenspeelgoed dat zelf beweegt en de jachtinstincten van je kat serieus aan het werk zet.
Kattenkruid (catnip) bevat de stof nepetalactone, die bij veel katten voor even een golf van speelsheid of juist ontspanning veroorzaakt. Maar "veel" is niet "alle": ergens tussen de helft en twee derde van de katten reageert er daadwerkelijk op, en of een kat daar gevoelig voor is, wordt bepaald door een overerfbaar kenmerk. Kittens jonger dan een paar maanden reageren vrijwel nooit, en sommige volwassen katten simpelweg nooit — dat zegt dus niets over hun karakter. Benieuwd of jouw kat tot de gevoelige groep hoort? Test het eens met kattenkruid en kattengras, bijvoorbeeld verwerkt in een krabkarton met catnip.
Een volwassen kat slaapt gemiddeld 12 tot 16 uur per dag; kittens en senioren zitten vaak nog hoger, richting de 18 tot 20 uur. Daarmee behoort de kat tot de meest slaperige zoogdieren die we in huis hebben. Die slaap is overigens niet allemaal even diep: een groot deel bestaat uit lichte, waakzame sluimer waaruit een kat binnen seconden wakker kan schieten — een overblijfsel uit de tijd dat ze zelf ook prooi konden zijn voor grotere dieren.
Naast het bovenste en onderste ooglid hebben katten een derde ooglid, het knipvlies, dat vanuit de binnenste ooghoek schuin over het oog kan bewegen. Dit doorschijnende vlies beschermt het oog en verspreidt traanvocht, en is bij een gezonde, wakkere kat meestal niet of nauwelijks zichtbaar. Zie je het knipvlies bij jouw kat juist vaker, bijvoorbeeld gedeeltelijk over beide ogen? Dat kan een teken zijn van vermoeidheid, stress of een onderliggend gezondheidsprobleem en is dan reden om even bij de dierenarts langs te gaan.
Dat heerlijke "kneden" met de voorpootjes op een deken, kussen of jouw schoot stamt af uit de kittenperiode: bij het drinken bij moeder stimuleerden kittens met datzelfde bewegingspatroon de melkproductie. Bij volwassen katten blijft het gedrag vaak hangen als teken van welzijn en ontspanning, alsof ze zichzelf — en soms jou — een plekje comfortabel maken voor een dutje. Sommige katten kneden zacht, andere zetten er onbewust hun nageltjes in; een dekentje binnen handbereik voorkomt dan gaatjes in je bank.
Anders dan de hond is de kat vermoedelijk niet bewust getemd door de mens, maar schoof ze er zelf bij aan. Zo'n 10.000 jaar geleden begonnen de eerste boeren in de Vruchtbare Halvemaan, het huidige Midden-Oosten, graan op te slaan. Die graanschuren trokken muizen aan, en de muizen trokken op hun beurt wilde katten aan die daar gretig op joegen. Voor beide partijen was dat handig: de boeren hadden minder ongedierte, de katten een betrouwbare voedselbron. Die soepele samenwerking groeide uiteindelijk uit tot de huiskat zoals we die nu kennen — een dier dat nooit echt is "omgevormd" en daardoor nog steeds dicht bij zijn wilde voorouder staat.
Van een genetisch bepaalde reactie op kattenkruid tot een spinfrequentie die griezelig dicht bij medische heeltechniek komt: katten blijven verrassen, ook na duizenden jaren aan onze zijde. Wil je die eeuwenoude jachtinstincten en speelsheid van jouw kat een beetje extra voeden? Neem een kijkje in ons volledige aanbod kattenspeelgoed en ontdek wat jouw kat het leukst vindt.