Amerikaanse Staffordshire Terriër

Amerikaanse Staffordshire Terriër - mensgericht en erg sterk

Onder de term "pitbull" vallen in de praktijk soms honden die op een Amerikaanse Staffordshire Terriër lijken, en dat bepaalt in een deel van Europa of je hem mag houden. Het ras zelf is een compacte, gespierde terriër uit de Verenigde Staten die de FCI beschrijft als sterk voor zijn formaat, wendbaar en erg alert op zijn omgeving. De meeste eigenaren kennen vooral de andere kant: een hond die lichamelijk contact zoekt en met zijn hele lijf kronkelt wanneer je thuiskomt.

Hij past bij iemand die dagelijks wil bewegen en trainen, een sterke hond veilig kan vasthouden en zich niet laat verleiden tot loslopen tussen vreemde honden. Het zwaarste bezwaar is de combinatie van kracht en een mogelijk lagere tolerantie voor soortgenoten, in de praktijk vooral na de puberteit, aangevuld met wetgeving die per land sterk verschilt. Wie vooral een stoer uiterlijk zoekt, kiest beter een ander ras.

Kernspecificaties

• Officiële naam: American Staffordshire Terrier
• Synoniemen: AmStaff, AST; niet te verwarren met de kleinere Staffordshire Bull Terriër
• Herkomst: Verenigde Staten
• Erkenning: FCI-standaard nr. 286, groep 3 (terriërs), sectie 3 (bull-type terriërs), zonder werkproef; definitief erkend, standaard gepubliceerd op 3 september 1996 (bevestigd)
• Oorspronkelijke functie: boerderij- en gezelschapshond; de Britse voorouders werden ook gebruikt voor hondengevechten
• Schofthoogte: volgens de FCI bij voorkeur 46-48 cm bij reuen en 43-46 cm bij teven (bevestigd)
• Gewicht: de FCI noemt geen getal en vraagt alleen dat hoogte en gewicht in verhouding staan; gangbaar is ongeveer 18-32 kg (indicatief)
• Levensverwachting: ruwweg 12-16 jaar als bandbreedte (indicatief)
• Vacht: kort, dicht, stug aanvoelend en glanzend
• Kleuren: elke kleur of tekening is toegestaan; meer dan 80 procent wit, black-and-tan en leverkleur worden volgens de standaard niet aangemoedigd
• Beweging: meerdere rondes per dag met aanvullend denk- en neuswerk, zie hieronder
• Trainingsuitdaging: gemiddeld; slim en gemotiveerd, maar impulscontrole en kalmte kosten tijd
• Verzorging: laag; wekelijks borstelen, wel steeds losse korte haren
• Alleen thuis: geleidelijk opbouwen; sterk op mensen gericht
• Klimaat: korte vacht, dus beperkte bescherming tegen kou en felle zon
• Beginners: alleen met goede voorbereiding en deskundige begeleiding

Snelle geschiktheidscheck

Past mogelijk als je:

• elke dag buiten actief bent en daarnaast kalmte oefent in plaats van alleen kilometers te maken;
• een hond van tientallen kilo's lichamelijk veilig kunt begeleiden, ook wanneer hij onverwacht aantrekt;
• ontmoetingen met vreemde honden zorgvuldig kiest en loslopen op drukke velden kunt missen;
• de regels van je gemeente, verhuurder, verzekeraar en vakantiebestemming vooraf uitzoekt.

Past waarschijnlijk niet als je:

• een hond wilt die overal ontspannen met andere honden speelt;
• hem vooral neemt vanwege een afschrikwekkend of stoer imago;
• regelmatig naar landen reist die het ras verbieden of beperken;
• de hond structureel een volle werkdag alleen laat.

Naam, erkenning en verwante rassen

De internationale naam is American Staffordshire Terrier; in Nederland schrijf je Amerikaanse Staffordshire Terriër, in het dagelijks gebruik AmStaff of AST. Het woord "Staffie" verwijst meestal naar de Staffordshire Bull Terriër, een kleinere Britse terriër met een eigen FCI-standaard. De American Pit Bull Terrier is een apart ras bij de United Kennel Club en wordt niet door de FCI erkend. In wetteksten en dagelijks taalgebruik lopen deze namen door elkaar, waardoor een stamboom en duidelijke identiteitsgegevens ertoe doen.

Bull Terriër en Staffordshire Bull Terriër zijn eigen FCI-rassen; ook al lijken de honden voor leken op elkaar, een stamboom en de officiële naam bepalen om welk ras het gaat.

Geschiedenis en oorspronkelijke functie

Het ras komt voort uit Britse bulldog- en terriërachtige honden die naar de Verenigde Staten werden meegenomen. Sommige voorouders werden gebruikt voor hondengevechten, een praktijk die veel leed veroorzaakte en waar het ras tot op vandaag mee wordt geassocieerd. In Amerika groeide de hond daarnaast uit tot boerderijhond en huisgenoot.

De American Kennel Club registreerde het ras in 1936 als Staffordshire Terrier; de FCI erkende het in hetzelfde jaar definitief. Later kreeg het de toevoeging "American" om verwarring met de Britse Staffordshire Bull Terriër te beperken. Die achtergrond verklaart moed en doorzettingsvermogen en wijst op een mogelijk lagere tolerantie voor soortgenoten, maar bepaalt nooit hoe één individuele hond zich gedraagt.

Uiterlijk en fysieke kenmerken

De standaard vraagt een gespierde maar wendbare, gedrongen hond zonder lange poten of een gejaagd silhouet. De kop is middellang en diep, met een brede schedel, een duidelijke stop en sterk ontwikkelde wangspieren. De neus is zwart, de ogen zijn donker, rond en laag in de schedel geplaatst, zonder roze oogleden.

De nek is zwaar en licht gebogen. De rug is vrij kort, de borst diep en breed, de voorbenen recht en stevig van bot. De staart is kort ten opzichte van het lichaam, laag aangezet, loopt in een fijne punt uit en wordt niet gecoupeerd. Oren mogen volgens de FCI gecoupeerd of ongecoupeerd zijn, waarbij ongecoupeerd de voorkeur heeft; ongecoupeerde oren zijn kort en rozen- of halfstaand. Couperen is in Nederland verboden. De korte vacht voelt stug en glanst.

Fouten zijn volgens de standaard onder meer een Dudley-neus, een voor- of onderbeet, lichte ogen, roze oogleden en een te lange of slecht gedragen staart. Agressieve of overdreven schuwe honden worden gediskwalificeerd.

Karakter en temperament

Veel AmStaffs zoeken nabijheid: ze liggen tegen je aan, volgen je door het huis en reageren fijnzinnig op stemgebruik en sfeer. Ze zijn speels, soms stoeierig en blijven lang jeugdig in gedrag. Harde correcties zijn niet nodig en kunnen opwinding en vertrouwen juist verslechteren. De FCI noemt zijn moed spreekwoordelijk; voor de eigenaar betekent dat vooral doorzettingsvermogen, ook wanneer iets pijn doet of frustreert.

De standaard sluit agressieve en overdreven schuwe honden uit. Waakgedrag komt voor, maar een stabiele hond hoort niet voortdurend bezoek te bedreigen. Verstijven, fixeren en snel oplopende spanning zijn signalen voor een gekwalificeerde gedragstherapeut. Hoe hij zich ontwikkelt hangt mede af van foklijn, socialisatie, leeftijd en eigenaarshandelen.

Kinderen, honden, katten en bezoek

• Baby's en jonge kinderen: alleen met voortdurend actief toezicht. Door kracht, enthousiasme en omverlopen is de combinatie met peuters lastig.
• Oudere kinderen: kan goed gaan wanneer kind en hond beiden regels leren; laat kinderen hem niet sturen of vasthouden zonder volwassene.
• Onbekende honden: verschilt sterk per individu. Een deel wordt vanaf de puberteit selectiever; kies rustige wandelpartners en leer hem andere honden op afstand te passeren.
• Huisgenoten: kan vaak samenleven met een goed gekozen hond, mits geleidelijk geïntroduceerd en met blijvend management.
• Katten en kleine huisdieren: katten kunnen soms gezinslid worden na een beheerste kennismaking; kleine dieren en vluchtende katten buiten kunnen toch achtervolging uitlokken.
• Bezoek en bezorgers: werk met een vaste routine: eerst rust achter een hekje of op een vaste plek, daarna pas kennismaken wanneer de hond ontspannen blijft.

Instincten en dagelijks gedrag

Het FCI-profiel noemt kracht, moed en alertheid; de historische werkachtergrond zegt verder weinig over afzonderlijke instincten. Wat eigenaren in de praktijk beschrijven is doorzettingsvermogen in spel en trek en een hond die moeilijk kan stoppen wanneer hij eenmaal opgewonden is (indicatief, niet in de standaard vastgelegd). Voor het dagelijks leven betekent dat: vroeg oefenen met stoppen, ruilen en loslaten, en bij een andere hond op afstand de lijn kort en rustig houden in plaats van te corrigeren.

Beweging per levensfase

Puppy: meerdere korte ontdekkingsrondes in plaats van één lange mars, met veel slaap en wisselende ondergronden. Vermijd geforceerd hardlopen, veel traplopen en eindeloos balspel zolang de gewrichten groeien.

Adolescent: vanaf ongeveer zes maanden tot ruim twee jaar groeien kracht en emotie sneller dan zelfbeheersing. Combineer wandelingen met lijnlopen, wegkijken van honden, zoekwerk en ontspannen op een kleed; plan na drukke ervaringen extra rust.

Volwassen: als praktische schatting gaat het om anderhalf tot twee uur per dag, verdeeld over meerdere rondes, waarvan snuffelen, training en spel meetellen. Het bandbreedtegetal is een indicatie, geen norm: kwaliteit, ondergrond, temperatuur en herstel tellen mee. Alleen wild rennen maakt een fitte hond, maar leert hem niet ontspannen.

Senior: blijf dagelijks bewegen, maar verkort de intensieve blokken. Een stijve start, minder springen of moeite met opstaan hoort een dierenarts te beoordelen.

Mentale uitdaging en werk

Zoekspellen, neuswerk en apporteren gecombineerd met rustoefeningen passen goed bij een slimme, gemotiveerde terriër. Trektraining en gewichtsgerelateerde sporten kunnen aansluiten op zijn kracht, mits de groei is afgerond en de hond gezond is. Gecontroleerde behendigheid helpt bij lichaamsbesef; gebruik geen bijtwerk om zijn kracht kwijt te raken. Wat telt is dat hij leert om na opwinding weer te kalmeren.

Training en socialisatie

Begin vroeg met naamreactie, ruilen, loslaten, wachten, ontspannen lijnlopen en dierenartsbehandelingen. Beloon het gedrag dat je vaker wilt zien; korte sessies met veel herhaling werken beter dan lange, intensieve blokken. Een brede riem en goed passend tuig geven controle maar vervangen training niet.

Socialisatie betekent niet dat de pup iedereen moet begroeten. Doel is dat hij rustig kan kijken, afstand kan nemen en kan herstellen. Kies een hondenschool met kleine groepen en beloningsgericht werken; methoden met pijn, schrik of "dominantie" vergroten het risico op problemen.

Alleen thuis blijven

Er is geen vast aantal uren dat veilig is. Het ras zoekt veel nabijheid, dus bouw alleen blijven op in stapjes, beginnend met seconden buiten beeld. Veel volwassen honden kunnen na training enige tijd alleen zijn, maar structureel een hele werkdag zonder uitlaat, contact of opvang past niet bij zijn sociale aard. Let op verveling en geluid in de eerste maanden.

Wonen, omgeving, klimaat en reizen

In een appartement kan het ras wonen wanneer er voldoende beweging en rust is, burengeluid wordt begeleid en lift of trap praktisch zijn. Een tuin vervangt beweging en interactie niet; een stevige omheining en een sluis bij de voordeur voorkomen ontsnappen. Op het platteland hoort vee en wild bij de afwegingen rond loslopen.

De korte vacht beschermt beperkt tegen kou en felle zon, en een natte hond koelt snel af. Plan in warme periodes rustige rondes in de ochtend en avond en vermijd intensief spel op heet asfalt. Voor reizen zijn landen en vervoerders van belang; zie de sectie over wettelijke status hieronder.

Maten, halsbanden en tuigjes

De FCI-schofthoogte is 46-48 cm bij reuen en 43-46 cm bij teven; nek- en borstomtrek kent de standaard niet, dus neem altijd zelf de maat. Meet de hals waar de halsband komt en laat ongeveer twee vingers ruimte. Meet de borst op het breedste punt, enkele centimeters achter de voorpoten, en houd rekening met spiermassa en tussenmaten. Controleer na het passen of de voorpoten vrij bewegen, de oksels niet schuren en de hond niet achterwaarts uit het tuig kan stappen. Meet een groeiende pup regelmatig opnieuw.

• Trixie Premium Trekking zwart/grijs: leverbare maten 62-74 en 70-85 cm borstomvang; controleer of jouw meting daarbinnen valt.
• Trixie Premium H-tuig zwart: maat 60-87 cm met veel verstelruimte; handig voor een groeiende of net-niet-passende hond.

Verzorging

Borstel wekelijks vijf tot tien minuten met een zachte rubberen borstel; losse korte haren blijven het hele jaar vallen en nemen in de rui toe. Was alleen wanneer nodig, met een milde hondenshampoo. Let op de huid: roodheid, jeuk of terugkerende ontsteking horen bij de dierenarts en niet bij een voer- of supplementengok.

• Oren: wekelijks kijken en alleen het zichtbare deel reinigen.
• Ogen: let op roodheid, pijn of aanhoudende uitvloeiing.
• Tanden: bij voorkeur dagelijks poetsen.
• Nagels: knippen voordat ze tikken.
• Poten: na lange wandelingen controleren op kloofjes en grasaren.

Gezondheid en verantwoord fokken

De levensverwachting wordt gewoonlijk op ongeveer 12-16 jaar geschat; dat is een rasindicatie en geen belofte voor één hond.

• Cerebellaire ataxie (NCL-A): een erfelijke neurologische aandoening die evenwicht en coördinatie aantast; er bestaat een DNA-test. De Raad van Beheer en de American Staffordshire Terriër Club Holland hebben hierover een convenant gesloten dat DNA-afname bij (potentiële) fokdieren voorschrijft. Vraag de originele uitslagen van beide ouders en controleer of de combinatie geen aangedane pups kan geven (waarschijnlijk).
• Heup- en elleboogdysplasie: bij het ras wordt een verhoogde aanleg beschreven. Verantwoorde fokkers laten ouderdieren doorgaans röntgenologisch beoordelen; vraag naar de officiële uitslagen (waarschijnlijk).
• Huidproblemen en allergie: worden bij het ras vaker gemeld. Terugkerende jeuk, roodheid, geur of kale plekken verdienen een diagnose van de dierenarts.
• Hart- en schildklieronderzoek: wordt door sommige rasorganisaties genoemd als aanvullend fokonderzoek; vraag wat de fokker doet (indicatief).

Niet iedere AmStaff krijgt deze aandoeningen. Screening is een risicoschatting en geen levenslange garantie. Bespreek individuele signalen, zoals plotselinge kreupelheid, een wiebelige gang of aanhoudende huidklachten, met een dierenarts.

Wettelijke status en houderschapsvoorwaarden

Regels voor dit ras verschillen per land en gemeente en kunnen veranderen. Fidello heeft de volgende officiële bronnen op 25 oktober 2026 nagelopen; controleer vóór aanschaf of reis altijd opnieuw bij de bevoegde instantie.

• Denemarken: volgens de officiële vejledning van Fødevarestyrelsen (VEJ nr. 9956 van 23 september 2016, gebaseerd op hundeloven § 1 a) is het verboden de American Staffordshire Terrier (en kruisingen daarmee) te bezitten of te fokken, en is bedrijfsmatige invoer verboden. Dat geldt ook voor toeristen. Voor honden die uiterlijk 17 maart 2010 zijn verworven geldt een overgangsregeling met leiband van maximaal 2 meter, gesloten muilkorf en overdrachtsverbod. Doorvoer zonder verblijf is toegestaan.
• Duitsland: het Hundeverbringungs- und -einfuhrbeschränkungsgesetz verbiedt in § 2 het inbrengen of invoeren van onder meer de American Staffordshire-Terrier en kruisingen, met mogelijke uitzonderingen via regelgeving. Daarnaast hebben de deelstaten eigen regels over houden, aanlijnplicht, muilkorf en vergunning.
• Frankrijk: volgens het ministerie van Landbouw is een American Staffordshire Terrier met stamboom in een erkend stamboek een categorie 2-hond; een hond van het uiterlijke type zonder stamboom valt onder categorie 1, waarvoor aanschaf, overdracht en invoer verboden zijn. Voor beide categorieën is een vergunning (permis de détention) van de gemeente nodig, met een aanvullende opleiding en gedragsbeoordeling door een dierenarts.
• Nederland en België: bij deze controle is geen landelijk rasverbod vastgesteld; gemeentelijke regels, de verzekeraar en de verhuurder kunnen wel eigen voorwaarden stellen, en na een incident kan een gemeente aanlijn- of muilkorfplicht opleggen. Lees de APV van je gemeente.
• Andere landen: niet nagelopen; informeer bij de overheid van het land waar je de hond wilt houden of mee naartoe reist, ook voor doorreisroutes.

Voeding per levensfase

Kies complete voeding die past bij leeftijd, verwachte volwassen grootte en activiteit; bekijk bijvoorbeeld de collectie puppyvoer of premium hondenvoer voor volwassen honden. Een pup krijgt meestal meerdere maaltijden per dag, een volwassen hond vaak twee.

Een rasnaam alleen zegt niets over het aantal grammen. Begin bij het actuele gewicht en de levensfase; de rust-energiebehoefte (RER) is 70 × lichaamsgewicht in kg tot de macht 0,75. Voor een hond van 25 kg is dat ongeveer 780 kcal, uitsluitend als rekenvoorbeeld. De dagelijkse behoefte ligt daarboven met een factor die afhangt van activiteit, castratie, klimaat en gezondheid; die bepaal je aan de hand van een FEDIAF-tabel of met je dierenarts. Daarna reken je om met de ME op de verpakking: gram per dag = kcal ÷ ME in kcal/kg × 1000 (een voorbeeld: 600 kcal ÷ 3.800 kcal/kg × 1000 is ongeveer 158 gram, geen rasadvies).

De juiste portie hangt af van het exacte voer, gewicht, leeftijd, lichaamsconditie en activiteit. Gebruik de verpakking als startpunt, controleer na twee tot vier weken het gewicht en de lichaamsconditie en pas geleidelijk aan. Ribben moeten voelbaar zijn zonder dikke vetlaag en van boven hoort een taille zichtbaar te zijn. Snacks en kauwproducten tellen mee in de dagportie, en vers water moet altijd beschikbaar zijn. Vraag bij groei, ziekte of twijfel advies aan een dierenarts.

Tijd, kosten en dagelijkse belasting

• Aanschaf: hoog bij een fokker met aantoonbare gezondheidsonderzoeken; bij herplaatsing meestal lager.
• Voeding en materiaal: middelhoog tot hoog; een krachtige hond vraagt degelijk tuig, lijn en slaapplaats.
• Dierenarts en verzekering: middelhoog, met rekening houdend met huid- en gewrichtsproblemen; controleer vooraf of de verzekeraar het ras accepteert.
• Training en gedragshulp: middelhoog tot hoog; een goede hondenschool en soms een gedragstherapeut zijn geen luxe.
• Opvang en pension: sommige accepteren het ras niet; zoek dit vóór je hond binnenkomt uit.
• Dagelijkse tijd: beweging, training en rust nemen samen een flink deel van de dag; plan daarnaast korte tijd voor borstelen en schoonmaken van losse haren.

Voordelen

• Sterk op mensen gericht en vaak aanhankelijk.
• Speels en slim, goed te motiveren met beloning.
• Eenvoudige, korte vacht.
• Compact formaat met veel uithoudingsvermogen.
• Kan thuis rustig zijn wanneer beweging, training en herstel in balans zijn.

Nadelen en aandachtspunten

• Fysiek erg sterk voor zijn formaat.
• Lagere tolerantie voor soortgenoten kan zich vanaf de puberteit ontwikkelen.
• Wettelijke beperkingen in een aantal landen, met gevolgen voor reizen en verhuizen.
• Hond-hondcontacten vragen blijvend management; loslopen tussen vreemde honden is niet altijd verstandig.
• Gezondheidsonderzoeken (zoals NCL-A en gewrichten) horen bij verantwoord fokken.
• Korte haren prikken in stof en zijn lastig te verwijderen.

Voor wie wel

• Een actieve eigenaar die dagelijks buiten wil zijn en rusttraining serieus neemt.
• Een huishouden met oudere, hondgewende kinderen en duidelijke regels.
• Iemand die subtiele spanning tussen honden leert herkennen.
• Mensen die een goede hondenschool en zo nodig gedragshulp kunnen betalen.
• Een huishouden dat deuren, hekwerk en bezoek zorgvuldig kan managen.

Voor wie niet

• Iemand die hem vooral wil vanwege een stoer of afschrikwekkend uiterlijk.
• Mensen met lange werkdagen zonder betrouwbare uitlaat of opvang.
• Wie vrij speelcontact met alle honden verwacht.
• Eigenaren die een sterke hond lichamelijk niet veilig kunnen begeleiden.
• Mensen die met straf, pijn of "dominantie" willen trainen.
• Frequente reizigers naar landen met verbod of strikte voorwaarden.
• Huishoudens waar verhuurder, verzekering of opvang het ras uitsluit.

Verantwoord aanschaffen, adopteren of herplaatsen

Kies geen nest op kleur, spiermassa of snelle beschikbaarheid. Bezoek de fokker, ontmoet bij voorkeur de moeder en bekijk waar de pups opgroeien. Vraag naar de officiële stamboom en naar de uitslagen van NCL-A en gewrichten van beide ouders, en laat je niets aanpraten over papieren die je niet kunt controleren. Een goede fokker stelt ook jou vragen, bespreekt hond-hondgedrag eerlijk en blijft bereikbaar.

Waarschuwingssignalen zijn verkopers met meerdere rassen of nesten tegelijk, geen moederhond, overdracht op een parkeerplaats en druk om direct te betalen. Controleer chip, registratie en paspoort, en leg terugnameafspraken schriftelijk vast.

Een volwassen herplaatser kan uitstekend passen wanneer gedrag en geschiedenis transparant zijn. Vraag expliciet naar bijtincidenten, contact met honden en dieren, alleen blijven en triggers, en laat kennismaking met kinderen en huisdieren rustig begeleiden, eventueel met een proefperiode. Een rasvereniging of gespecialiseerde herplaatsorganisatie kan helpen, vooral wanneer je de regels in jouw regio wilt controleren.

Voor ligplaats en vervoer is de bruikbare binnenmaat van belang: meet de hond ontspannen van neus tot staartaanzet en tel ongeveer 20-30 cm op. Een mand als de Bia Bed Square (leverbaar onder meer 85 x 70 en 100 x 80 cm) of de ligmat Petgear ligmat (107 x 71 cm leverbaar) kan voor een middelgrote tot grote hond passen; meer opties staan bij manden, kussens en dekens. Een bench is een rustige slaap- of transportplek, nooit dagelijkse langdurige opsluiting; de hond moet erin rechtop kunnen staan, kunnen draaien en op zijn zij kunnen liggen.

Veelgestelde vragen

Is een AmStaff hetzelfde als een pitbull?
Nee. De AmStaff is een FCI-erkend ras; de American Pit Bull Terrier is een apart ras bij de United Kennel Club. In wetten wordt "pitbull" soms als type gebruikt, waardoor papieren en lokale regels extra belangrijk zijn.

Mag een AmStaff mee naar elk vakantieland?
Nee. Denemarken en Duitsland kennen bijvoorbeeld verboden en beperkingen; controleer ook transitlanden, accommodatie en vervoerder vooraf.

Is hij geschikt voor beginners?
Alleen voor goed voorbereide beginners met professionele begeleiding; ervaring met sterke honden en hond-hondgedrag is een duidelijk voordeel.

Kan hij los lopen?
Dat hangt af van recall en gedrag naar andere honden. Loslopen tussen vreemde honden kan onverstandig blijven, ook bij een getrainde hond.

Eindconclusie

De Amerikaanse Staffordshire Terriër is een warme, sterke huisgenoot voor iemand die zijn kracht serieus neemt en het eigen leven daarop afstemt. Zijn grootste kwaliteit is de mensgerichtheid; zijn grootste uitdaging is de combinatie van kracht, mogelijk lagere tolerantie voor soortgenoten en regels die per land en gemeente verschillen. Wie een ontspannen losloophond, een lange werkdag buiten de deur of onbeperkte reisvrijheid zoekt, kiest beter een ander ras. De voorwaarde voor zijn welzijn is een verantwoorde fokker of herplaatsing, rustig opgebouwde training en een eigenaar die vooraf uitzoekt wat de regels in de eigen regio toestaan.