Atopische dermatitis - allergische huidaandoening bij honden

Atopische dermatitis is een van de meest voorkomende chronische huidaandoeningen bij honden. Het gaat om een allergische overgevoeligheid voor stoffen uit de omgeving, waardoor de huid overmatig gaat jeuken en geïrriteerd raakt. Hieronder lees je wat de aandoening inhoudt, welke honden er vaker last van hebben en waar je op kunt letten.

Belangrijk vooraf

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.

Wat is atopische dermatitis?

Atopische dermatitis, ook wel atopie genoemd, is een chronische, ontstekingsachtige huidaandoening die ontstaat doordat het afweersysteem van de hond overgevoelig reageert op stoffen die normaal gesproken onschuldig zijn. Denk aan huisstofmijt, pollen van gras, bomen of onkruid, en schimmelsporen in de lucht. Deze stoffen worden binnengekregen via de huid of de luchtwegen en zetten een allergische reactie in gang die zich uit als jeuk en huidirritatie.

De aandoening is niet hetzelfde als een voedselallergie, al kunnen beide tegelijk voorkomen en elkaar in symptomen overlappen. Atopische dermatitis is meestal een levenslange aanleg: de gevoeligheid gaat niet vanzelf over, maar is met de juiste aanpak vaak goed te beheersen.

Welke honden lopen risico?

Atopische dermatitis ontstaat meestal tussen de 6 maanden en 3 jaar oud, zonder duidelijk verschil tussen reuen en teven (bronstatus: bevestigd, erkende veterinaire referentiestandaard).

De aanleg voor atopische dermatitis is deels erfelijk, en bepaalde rassen worden vaker genoemd in verband met de aandoening, waaronder de Chinese Shar-Pei, de draadharige Foxterriër, de Golden Retriever, de Dalmatiër, de Boxer, de Boston Terriër, de Labrador Retriever, de Lhasa Apso, de Schotse Terriër, de Shih Tzu en de West Highland White Terriër (bronstatus: bevestigd, erkende veterinaire referentiestandaard). Deze lijst is niet uitputtend: de aandoening kan bij ieder ras en bij gekruiste honden voorkomen, en hoe vaak een ras wordt getroffen, verschilt bovendien per regio en fokpopulatie.

Symptomen

Het belangrijkste signaal is aanhoudende jeuk. Andere signalen die kunnen voorkomen zijn:

• veel krabben, likken of bijten aan de huid, met name aan poten, snuit, oren, oksels en buik;
• rode, geïrriteerde of kale plekken door het voortdurende krabben;
• vaker terugkerende oorontstekingen;
• een onaangename geur van de huid of een vettige uitstraling, wat kan wijzen op een secundaire gist- of bacteriële infectie;
• overmatige traanvorming of donkere verkleuring rond de ogen bij langdurige irritatie.

Bij veel honden komen de klachten in periodes: soms samenhangend met het seizoen (bijvoorbeeld erger in het pollenseizoen), soms het hele jaar door wanneer huisstofmijt de belangrijkste trigger is.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met je dierenarts wanneer je hond aanhoudend krabt, likt of bijt aan zijn huid, wanneer er kale plekken, wondjes of een onaangename geur ontstaan, of wanneer oorontstekingen vaker terugkeren. Omdat aanhoudende jeuk en huidirritatie ook bij andere aandoeningen kunnen voorkomen, is het belangrijk dat een dierenarts de klachten beoordeelt en niet zelf gaat gokken naar de oorzaak.

Hoe wordt atopische dermatitis vastgesteld?

Er bestaat geen eenvoudige test die atopische dermatitis in één keer aantoont. Een dierenarts stelt de diagnose doorgaans door andere oorzaken van jeuk uit te sluiten, zoals vlooien, schurftmijten en voedselallergie, in combinatie met het klachtenpatroon en de voorgeschiedenis van de hond. Hiervoor kan onder meer een vlooienkam, huidschraapsel, huidcytologie of een uitsluitingsdieet worden gebruikt. Wanneer de diagnose eenmaal vaststaat, kan een dierenarts aanvullend allergieonderzoek (bloed- of huidtest) overwegen om te bepalen welke allergenen een rol spelen, vooral als immunotherapie wordt overwogen. Dit soort onderzoek is bedoeld voor de dierenarts om een behandelplan op te stellen, niet iets wat je als eigenaar zelf kunt beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

Een behandelplan wordt altijd door de dierenarts bepaald en hangt af van de ernst van de klachten en eventuele bijkomende infecties. In de praktijk wordt vaak gekozen voor een combinatie van maatregelen, zoals het beperken van blootstelling aan bekende triggers, het behandelen van secundaire huid- of oorinfecties, en medicatie die de jeuk en ontstekingsreactie afremt. Voorbeelden van middelen die een dierenarts kan inzetten zijn antihistaminica, ontstekingsremmers, ciclosporine, JAK-remmers en monoklonale antilichaaminjecties die specifiek op jeuk aangrijpen. Bij honden met een duidelijk aangetoonde allergeengevoeligheid kan allergeen-specifieke immunotherapie (een vorm van afweeropbouw via injecties of druppels) op langere termijn worden overwogen. Welke aanpak passend is, welk middel, en in welke dosering, bepaalt de dierenarts per hond; er bestaat geen behandeling die bij iedere hond en in elke situatie hetzelfde resultaat garandeert.

Wat je zelf kunt doen

Naast de behandeling die de dierenarts voorschrijft, kun je als eigenaar op praktische, niet-medische manieren bijdragen aan minder klachten:

• een consequent vlooien- en tekenpreventieprogramma aanhouden, in overleg met je dierenarts, omdat vlooienbeten de jeuk kunnen verergeren;
• poten en vacht afspoelen of afvegen na een wandeling in hoog gras of tijdens het pollenseizoen;
• het huis regelmatig stofzuigen en beddengoed van je hond vaak wassen om huisstofmijt te verminderen;
• alleen shampoo of huidverzorging gebruiken die je dierenarts adviseert, en niet op eigen initiatief wisselen van product;
• een kraag of andere fysieke bescherming gebruiken wanneer een dierenarts dat aanraadt om overmatig krabben of likken op een wondje te voorkomen.

Deze maatregelen ondersteunen het welzijn van je hond, maar vervangen geen dierenartsbehandeling.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Omdat atopische dermatitis een erfelijke aanleg combineert met omgevingsfactoren, is de aandoening niet volledig te voorkomen. Fokkers kunnen wel bijdragen aan het verminderen van de belasting binnen een ras door honden met duidelijke, vroeg beginnende atopische klachten niet in te zetten voor de fok. Voor toekomstige eigenaren kan het zinvol zijn om bij een pup navraag te doen naar bekende huidklachten in de directe lijn, al is dit geen garantie dat een pup de aandoening niet zal ontwikkelen.

Leven met atopische dermatitis

Atopische dermatitis is meestal een blijvende, terugkerende aanleg waarmee een hond met de juiste begeleiding een goede kwaliteit van leven kan hebben. Bij veel honden verschuift het klachtenpatroon met de seizoenen of na verloop van jaren, waardoor een eenmaal ingestelde aanpak af en toe bijgesteld moet worden. Regelmatig contact met je dierenarts helpt om de behandeling aan te passen zodra de klachten veranderen, en om secundaire infecties tijdig te herkennen.

Veelgestelde vragen

Is atopische dermatitis besmettelijk voor andere honden of voor mensen?
Nee, het is een allergische reactie van het eigen afweersysteem en geen besmettelijke aandoening.

Gaat atopische dermatitis vanzelf over?
Meestal niet. Het is doorgaans een blijvende aanleg; behandeling is gericht op het beheersen van de klachten, niet op genezing.

Op welke leeftijd beginnen de klachten meestal?
Vaak tussen de 6 maanden en 3 jaar, al kan dit per hond verschillen.

Kan voeding de klachten beïnvloeden?
Bij sommige honden speelt een voedselallergie mee naast de omgevingsallergie. Een dierenarts kan beoordelen of een uitsluitingsdieet zinvol is.

Is een allergietest nodig om de diagnose te stellen?
Niet per se. De diagnose wordt meestal gesteld door andere oorzaken van jeuk uit te sluiten; een allergietest wordt vooral ingezet als immunotherapie wordt overwogen.

Samengevat

Atopische dermatitis is een veelvoorkomende, chronische allergische huidaandoening bij honden waarbij aanhoudende jeuk het belangrijkste signaal is. De aanleg is deels erfelijk en komt vaker voor bij bepaalde rassen, maar kan bij elke hond ontstaan. Met een op maat gemaakt behandelplan van een dierenarts en praktische ondersteuning thuis is de aandoening bij de meeste honden goed te beheersen.

Nog even dit

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.