Blaasstenen bij honden - mineraalafzettingen in de urinewegen

Blaasstenen bij honden - mineraalafzettingen in de urinewegen

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts. Kan je hond niet meer plassen, perst hij herhaaldelijk zonder resultaat, of heeft hij een pijnlijk opgezette buik? Ga dan direct naar een dierenarts of dierenkliniek, dit kan een spoedeisende, mogelijk levensbedreigende situatie zijn.

Blaasstenen, ook wel urolieten genoemd, zijn vaste mineraalafzettingen die zich in de blaas van een hond kunnen vormen. Ze komen relatief vaak voor en variëren van piepkleine, zandachtige korrels tot stenen van enkele centimeters. Bij de meeste honden ontstaan de eerste klachten geleidelijk, maar een steen die de plasbuis volledig afsluit, kan binnen korte tijd een spoedeisende situatie veroorzaken.

Wat zijn blaasstenen?

Blaasstenen ontstaan wanneer bepaalde mineralen die van nature in urine zijn opgelost, onder invloed van de urine-samenstelling gaan samenklonteren tot kristallen en vervolgens tot vaste stenen. De twee meest gemelde types bij honden zijn struvietstenen (magnesium-ammonium-fosfaat), die vaak samenhangen met een bacteriële blaasontsteking, en calciumoxalaatstenen, die juist vaker voorkomen bij een relatief zure urine. Minder vaak komen urinezuur- (uraat-) stenen en cystinestenen voor; deze hangen samen met een specifieke, deels erfelijke afwijking in de stofwisseling. Het steentype bepaalt in belangrijke mate welke behandeling en welk preventiebeleid passend zijn.

Welke honden lopen risico?

Bepaalde kleine rassen, waaronder de Miniatuur Schnauzer, de Bichon Frise, de Shih Tzu, de Lhasa Apso en de Yorkshire Terriër, worden vaker gemeld met struviet- of calciumoxalaatstenen. De Dalmatiër heeft door een afwijkende afbraak van purines een duidelijk verhoogd, rasgebonden risico op urinezuurstenen, terwijl de Engelse Bulldog en enkele andere rassen vaker een erfelijke stofwisselingsafwijking (cystinurie) hebben die tot cystinestenen kan leiden. Reuen lopen door hun langere en smallere plasbuis een groter risico op een volledige afsluiting zodra er een steen aanwezig is, ook al ontstaan blaasstenen zelf bij beide geslachten. Voldoende drinken, een uitgebalanceerd dieet en een goed functionerende blaas verminderen het risico, maar sluiten het niet volledig uit.

Symptomen

Vroege signalen zijn vaker en met kleine beetjes plassen, moeite of duidelijk persen bij het plassen, bloed in de urine, overdreven likken aan de geslachtsopening, of een hond die op ongebruikelijke plekken in huis plast. Signalen die om spoed vragen zijn: helemaal niet meer kunnen plassen ondanks pogingen, herhaaldelijk persen zonder dat er urine komt, een merkbaar opgezette en pijnlijke buik, braken, en lusteloosheid. Dit laatste kan wijzen op een volledige afsluiting van de plasbuis, waarbij afvalstoffen zich in het lichaam ophopen.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met een dierenarts zodra je vaker plassen, moeite bij het plassen of bloed in de urine bij je hond opmerkt, ook wanneer dit maar af en toe lijkt voor te komen. Ga direct naar een dierenarts of dierenkliniek wanneer je hond helemaal niet meer kan plassen, herhaaldelijk zonder resultaat perst, of een pijnlijke, opgezette buik heeft: dit kan wijzen op een volledige afsluiting en is een spoedeisende, mogelijk levensbedreigende situatie.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts onderzoekt eerst de buik en beoordeelt het plasgedrag, gevolgd door urineonderzoek waarbij onder meer de zuurgraad, eventuele kristallen en tekenen van infectie worden beoordeeld. Röntgenfoto's maken de meeste steentypes, waaronder struviet- en calciumoxalaatstenen, goed zichtbaar; sommige urinezuurstenen zijn op een gewone röntgenfoto minder goed te zien, waardoor een echografie of aanvullend contrastonderzoek nodig kan zijn. Een urinekweek kan aantonen of er ook een bacteriële infectie meespeelt. Deze pagina kan niet vaststellen of jouw hond blaasstenen heeft; dat kan alleen een dierenarts na onderzoek beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

De behandeling hangt sterk af van het steentype, de grootte en of er sprake is van een (dreigende) afsluiting. Bij een volledige afsluiting van de plasbuis is spoedbehandeling nodig om deze eerst op te heffen. Bepaalde steentypes, met name struvietstenen, kunnen bij een deel van de honden onder strikte dierenartsbegeleiding met een speciaal samengesteld dieet geleidelijk oplossen. Andere steentypes, zoals de meeste calciumoxalaat-, urinezuur- en cystinestenen, worden doorgaans operatief verwijderd (cystotomie) of, bij kleinere steentjes, met een minimaal invasieve techniek. Wanneer een onderliggende blaasontsteking meespeelt, hoort behandeling daarvan bij de aanpak. Welke methode het meest geschikt is, wordt door de dierenarts bepaald op basis van onderzoek.

Wat je zelf kunt doen

Zorg dat je hond altijd toegang heeft tot voldoende vers drinkwater en bied regelmatig gelegenheid om te plassen, zodat urine niet onnodig lang wordt opgehouden. Volg een door de dierenarts voorgeschreven dieet nauwkeurig op wanneer dit is geadviseerd, en pas dit niet zelf aan of stop er niet mee zonder overleg. Neem veranderingen in plasgedrag serieus en wacht bij twijfel niet af. Dit alles ondersteunt de behandeling, maar vervangt geen dierenartsbezoek.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Voor de erfelijke vormen, zoals cystinurie bij bepaalde rassen en de purinestofwisseling bij de Dalmatiër, is terughoudendheid bij het verder fokken met aangedane dieren een verantwoorde keuze voor fokkers. Voor de niet-erfelijke vormen kunnen voldoende waterinname, het tijdig laten behandelen van urineweginfecties en, bij honden die al eerder stenen hebben gehad, een door de dierenarts geadviseerd onderhoudsdieet bijdragen aan een lager risico op herhaling. Volledige preventie is niet gegarandeerd, omdat de aanleg voor bepaalde steentypes deels buiten de invloed van de eigenaar ligt.

Leven met blaasstenen

Sommige honden ontwikkelen na een eerste episode opnieuw stenen, vooral bij een erfelijke aanleg of een terugkerende urineweginfectie. Regelmatige controle van de urine, het aanhouden van een geadviseerd dieet en het serieus nemen van vroege signalen helpen om een nieuwe episode tijdig te herkennen en de kans op een spoedeisende afsluiting te verkleinen. Met de juiste opvolging kunnen de meeste honden met (eerder) blaasstenen een goede kwaliteit van leven behouden.

Veelgestelde vragen

Kan een hond een blaassteen vanzelf uitplassen?
Zeer kleine steentjes of "blaasgruis" worden soms op natuurlijke wijze uitgeplast, maar grotere stenen vereisen meestal een dierenartsbehandeling.

Zijn blaasstenen bij honden te voorkomen?
Gedeeltelijk: voldoende waterinname en tijdige behandeling van urineweginfecties verkleinen het risico, maar bij een erfelijke aanleg is volledige preventie niet gegarandeerd.

Is een operatie altijd nodig?
Nee, sommige struvietstenen kunnen met een specifiek dieet onder dierenartsbegeleiding oplossen; andere steentypes vereisen doorgaans wel een ingreep.

Hoe snel moet ik naar de dierenarts als mijn hond niet kan plassen?
Direct: het niet kunnen plassen kan wijzen op een volledige afsluiting, wat binnen korte tijd levensbedreigend kan worden.

Eindconclusie

Blaasstenen zijn een relatief veelvoorkomende urineweg-aandoening bij honden, met verschillende onderliggende steentypes en oorzaken. Sommige rassen en reuen lopen een verhoogd risico, maar de aandoening kan bij iedere hond ontstaan. Vroege signalen herkennen en op tijd een dierenarts raadplegen voorkomt in veel gevallen een spoedeisende situatie, terwijl gerichte behandeling en, waar nodig, een aangepast dieet de kans op herhaling kunnen verkleinen.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.