Degeneratieve Myelopathie bij de hond - geleidelijk verlies van controle over de achterpoten

Degeneratieve Myelopathie bij de hond - geleidelijk verlies van controle over de achterpoten

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.

Degeneratieve myelopathie is een geleidelijk verergerende aandoening van het ruggenmerg, waarbij een hond langzaam de controle over zijn achterpoten verliest. De aandoening ontwikkelt zich meestal op oudere leeftijd, verloopt in de regel niet pijnlijk, en kent op dit moment geen genezing. Met de juiste begeleiding kan de kwaliteit van leven van een hond met deze aandoening nog geruime tijd goed blijven.

Wat is degeneratieve myelopathie?

Bij degeneratieve myelopathie breekt de beschermende isolatielaag (myeline) rond de zenuwbanen in het ruggenmerg geleidelijk af. Daardoor worden signalen tussen de hersenen en de achterpoten steeds slechter doorgegeven. De aandoening wordt in de vakliteratuur vaak vergeleken met ALS bij de mens, al gaat het om een aparte, hond-specifieke aandoening. Onderzoek wijst een mutatie in het zogeheten SOD1-gen aan als belangrijke risicofactor, met een overervingspatroon waarbij een hond doorgaans twee kopieën van de afwijkende genvariant nodig heeft voordat het risico duidelijk toeneemt. Niet elke hond met die genvariant ontwikkelt daadwerkelijk klachten.

Welke honden lopen risico?

Degeneratieve myelopathie wordt vrijwel altijd bij volwassen tot oudere honden gemeld, doorgaans vanaf ongeveer acht jaar. De aandoening wordt het vaakst beschreven bij de Duitse Herder, en daarnaast relatief vaker bij onder meer de Pembroke Welsh Corgi, de Boxer, de Rhodesian Ridgeback en de Chesapeake Bay Retriever. Losse gevallen zijn ook bij verschillende andere rassen gerapporteerd. Voor de risicogenvariant bestaat een DNA-test, die aangeeft of een hond vrij is, drager is, of een verhoogd risico heeft - maar een verhoogd risico op de test is geen diagnose en geen garantie dat een hond ooit klachten krijgt.

Symptomen

De eerste signalen zijn vaak subtiel: een achterpoot die af en toe over de grond sleept, nagels die daardoor sneller en ongelijkmatig slijten, een wat wankele of onzekere achterhand, of uitglijden op gladde vloeren. In de maanden daarna kan de zwakte in de achterpoten geleidelijk toenemen, samen met een minder gecoördineerde manier van lopen. In een verder gevorderd stadium kan een hond de achterpoten niet meer gebruiken en kan ook de controle over blaas en darmen afnemen. Bij sommige honden breidt de zwakte zich uiteindelijk uit naar de voorpoten. Degeneratieve myelopathie wordt doorgaans beschreven als een niet-pijnlijke aandoening, wat haar onderscheidt van sommige andere ruggenmergproblemen met vergelijkbare symptomen.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met een dierenarts zodra je een sleepbeweging, wankele achterhand of andere onhandigheid in de achterpoten van je hond opmerkt, ook als dit nog mild lijkt. Verschillende aandoeningen kunnen op elkaar lijken, en sommige daarvan - zoals een tussenwervelschijfaandoening - vragen juist wel om snel ingrijpen en zijn soms goed te behandelen. Merk je dat je hond plotseling (in plaats van geleidelijk) niet meer op de achterpoten kan staan, duidelijk pijn lijkt te hebben, of dat de achteruitgang in korte tijd sterk versnelt, ga dan spoedig naar een dierenarts of dierenkliniek: dat patroon past minder bij degeneratieve myelopathie en kan wijzen op een aandoening die met spoed beoordeeld moet worden.

Hoe wordt het vastgesteld?

Er bestaat geen eenvoudige test die degeneratieve myelopathie tijdens het leven van de hond met volledige zekerheid aantoont. Een dierenarts stelt de diagnose daarom voorlopig, op basis van een neurologisch onderzoek en door andere oorzaken van dezelfde symptomen uit te sluiten, zoals een tussenwervelschijfaandoening, een tumor of andere ruggenmergaandoeningen. Beeldvormend onderzoek zoals een MRI-scan wordt hier vaak voor ingezet. Een positieve DNA-test voor de risicogenvariant kan het vermoeden ondersteunen, maar bevestigt de diagnose niet op zichzelf, omdat niet elke hond met die genvariant klachten ontwikkelt. Een volledig sluitende diagnose is volgens de vakliteratuur alleen mogelijk via microscopisch weefselonderzoek van het ruggenmerg na overlijden.

Behandeling in hoofdlijnen

Er is op dit moment geen behandeling die degeneratieve myelopathie geneest of het onderliggende ziekteproces stopt. De begeleiding die een dierenarts kan voorstellen, is er vooral op gericht de hond zo lang en zo comfortabel mogelijk mobiel te houden. Gerichte revalidatie- of fysiotherapie, opgesteld en begeleid door een dierenarts of erkend dierfysiotherapeut, wordt in onderzoek genoemd als de vorm van ondersteuning die het functioneren van de hond het meest kan helpen behouden. Welke aanpak voor jouw hond passend is, wordt altijd door de behandelend dierenarts bepaald, mede afhankelijk van ras, leeftijd en de snelheid waarmee de aandoening bij die specifieke hond verloopt.

Wat je zelf kunt doen

Overleg met je dierenarts over een verwijzing naar dierfysiotherapie of revalidatie, en houd je hond zo lang mogelijk rustig in beweging volgens dat begeleide programma. Zorg voor voldoende grip in huis, bijvoorbeeld met antislipmatten op gladde vloeren, zodat uitglijden minder snel voorkomt. Een steunend tuigje kan helpen om een hond met een zwakkere achterhand te ondersteunen bij het opstaan en lopen; bespreek met je dierenarts of fysiotherapeut welk hulpmiddel op welk moment passend is. Houd het gewicht van je hond onder controle, aangezien overgewicht de achterpoten extra belast. Wanneer de mobiliteit verder afneemt, kan een hondenkarretje uitkomst bieden om je hond langer zelfstandig te laten bewegen, en is regelmatige controle van de huid onder de achterhand verstandig om drukplekken vroeg te herkennen. Dit alles ondersteunt, maar vervangt geen dierenartsbegeleiding.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Omdat de risicogenvariant overerfbaar is, ligt een deel van de preventie bij verantwoorde fokkerij: DNA-onderzoek van fokdieren op de risicogenvariant, en terughoudendheid met het combineren van twee dieren die beide drager zijn of een verhoogd risico hebben, vooral binnen rassen waarbij de aandoening vaker wordt gemeld. Voor individuele eigenaren bestaat er geen bewezen manier om het ontstaan van degeneratieve myelopathie te voorkomen; wel kan alertheid op vroege signalen bij een hond uit een risicoras helpen om tijdig een dierenarts te raadplegen.

Leven met degeneratieve myelopathie

De snelheid waarmee de aandoening verloopt, verschilt sterk per hond; in de vakliteratuur wordt vaak een periode van enkele maanden tot ongeveer twee jaar vanaf de eerste duidelijke signalen tot een sterk verminderde mobiliteit genoemd, waarbij grotere honden gemiddeld sneller achteruit lijken te gaan dan kleinere honden. Naarmate de mobiliteit afneemt, wordt het aanpassen van de woonomgeving belangrijker: een vaste, herkenbare indeling, antislip ondergrond, en eventueel hulpmiddelen zoals een oprijhelling of een hondenkarretje. Veel eigenaren werken in deze fase nauw samen met hun dierenarts en, waar beschikbaar, een dierfysiotherapeut om comfort en mobiliteit zo lang mogelijk in balans te houden. Wanneer de kwaliteit van leven achteruitgaat, is dit een moment om samen met je dierenarts eerlijk te bespreken welke vervolgstappen passend zijn.

Veelgestelde vragen

Heeft mijn hond pijn van degeneratieve myelopathie?
De aandoening zelf wordt doorgaans als niet-pijnlijk beschreven; zichtbare pijn past eerder bij een andere oorzaak en is een reden om dit met je dierenarts te bespreken.

Kan degeneratieve myelopathie genezen worden?
Nee, er is geen bekende genezing; begeleiding is gericht op het zo lang mogelijk behouden van mobiliteit en comfort.

Mijn hond test positief op de risicogenvariant - betekent dat dat hij ziek wordt?
Niet per se: een positieve test wijst op een verhoogd risico, maar niet elke hond met die uitslag ontwikkelt daadwerkelijk klachten.

Hoe snel gaat degeneratieve myelopathie vooruit?
Dat verschilt per hond en lijkt deels samen te hangen met de grootte van het ras; bespreek de verwachte ontwikkeling bij jouw hond met de behandelend dierenarts.

Eindconclusie

Degeneratieve myelopathie is een geleidelijk verlopende, doorgaans niet-pijnlijke aandoening van het ruggenmerg die vooral bij oudere honden van bepaalde rassen wordt gezien en die op dit moment niet te genezen is. Omdat de symptomen op andere, soms wel behandelbare aandoeningen kunnen lijken, is tijdig onderzoek door een dierenarts belangrijk. Met gerichte begeleiding, aangepaste zorg thuis en waar mogelijk fysiotherapie kan een hond met deze aandoening vaak nog geruime tijd een goede kwaliteit van leven behouden.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.