Glaucoom bij de hond - verhoogde druk in het oog

Glaucoom bij de hond - verhoogde druk in het oog

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts. Vermoed je acuut glaucoom - denk aan een plotseling rood, pijnlijk, opvallend dof of bol oog - ga dan direct naar een dierenarts of dierenkliniek: bij deze aandoening kan uitstel van een paar uur al tot blijvend verlies van het gezichtsvermogen leiden.

Glaucoom is een oogaandoening waarbij de druk binnen in het oog te hoog oploopt. Die verhoogde druk kan de oogzenuw en het netvlies beschadigen en, onbehandeld, tot blindheid leiden. Glaucoom kan bij honden zowel geleidelijk als plotseling en heftig ontstaan, en dat verschil bepaalt hoeveel haast er geboden is.

Wat is glaucoom?

In een gezond oog wordt voortdurend een kleine hoeveelheid vocht (kamerwater) aangemaakt en via een afvoersysteem weer afgevoerd, zodat de druk in het oog stabiel blijft. Bij glaucoom raakt die afvoer geheel of gedeeltelijk geblokkeerd, waardoor het vocht zich opstapelt en de druk in het oog stijgt. Dierenartsen maken onderscheid tussen primair glaucoom, waarbij de afvoerhoek van het oog van zichzelf te nauw of afwijkend is aangelegd, en secundair glaucoom, waarbij de verhoogde druk het gevolg is van een andere oogaandoening, zoals een ontsteking in het oog, een verschoven ooglens, een tumor of littekenvorming na een eerdere oogbeschadiging.

Welke honden lopen risico?

Primair glaucoom wordt vaker gemeld bij bepaalde rassen, wat wijst op een erfelijke aanleg voor een te nauwe afvoerhoek. Rassen die in de literatuur vaker worden genoemd, zijn onder meer de Cocker Spaniel, de Basset Hound, de Beagle, de Akita, de Chow Chow, de Samojeed, de Bouvier des Flandres, de Shih Tzu en de Shar Pei. Een erfelijke aanleg betekent niet dat een hond van zo'n ras zeker glaucoom krijgt, en ook honden zonder verhoogd rasrisico kunnen secundair glaucoom ontwikkelen als gevolg van een andere oogaandoening of een verwonding. Bij primair glaucoom ontstaat de aandoening vaak eerst in één oog, terwijl het andere oog een verhoogd risico houdt om het later ook te ontwikkelen.

Symptomen

Vroege signalen kunnen subtiel zijn: een lichtroze tot rood oogwit, lichte troebelheid of een blauwachtige waas op het hoornvlies, samenknijpen van het oog, vaker knipperen, of een hond die met de poot over het oog wrijft of het hoofd tegen meubels of de vloer aan wrijft. Signalen die om spoed vragen zijn: een plotseling duidelijk rood, opvallend bol of uitpuilend oog, een grote, op licht niet of nauwelijks reagerende pupil, zichtbare pijn (terugtrekgedrag, minder eetlust, kreunen), of plotseling minder goed zien - bijvoorbeeld tegen dingen aan lopen. Bij een langdurig onbehandeld of chronisch verlopend glaucoom kan het oog zichtbaar groter worden (verwijding van de oogbol).

Wanneer naar de dierenarts?

Neem bij twijfel altijd contact op met een dierenarts, ook bij milde of wisselende klachten zoals lichte roodheid of samenknijpen. Bij een plotseling rood, pijnlijk, bol of duidelijk minder ziend oog is geen wachttijd verantwoord: dit vraagt om een spoedafspraak bij een dierenarts of dierenkliniek, bij voorkeur nog dezelfde dag. Ook wanneer bij je hond al eerder glaucoom in één oog is vastgesteld, is het verstandig met je dierenarts te bespreken hoe vaak het andere oog gecontroleerd moet worden.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts kan de druk in het oog meten met een tonometer, een klein instrument dat de oogdruk niet-invasief bepaalt. Bij een verhoogde druk volgt vaak aanvullend onderzoek, zoals een beoordeling van de afvoerhoek van het oog (gonioscopie) en een algemeen oogonderzoek om te bepalen of er sprake is van primair glaucoom of van een onderliggende oorzaak. Bij twijfel of een gespecialiseerder beeld wordt vaak doorverwezen naar een dierenarts-oogspecialist. Deze pagina kan niet vaststellen of jouw hond glaucoom heeft of hoe ernstig dit is; dat kan alleen een dierenarts na onderzoek beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

De behandeling van glaucoom is er in de eerste plaats op gericht de oogdruk snel te verlagen om pijn te verminderen en verdere schade te beperken. Dit gebeurt meestal met oogdruppels die de aanmaak van kamerwater remmen of de afvoer ervan verbeteren. Bij secundair glaucoom wordt daarnaast, waar mogelijk, de onderliggende oorzaak behandeld. Wanneer medicatie onvoldoende effect heeft, de druk moeilijk onder controle blijft, of het oog al blind en pijnlijk is, kan een dierenarts een chirurgische ingreep bespreken, variërend van een ingreep die de druk verder verlaagt tot, in ernstige en pijnlijke gevallen, het verwijderen van het oog om de hond pijnvrij te maken. Welke aanpak passend is, hangt af van de oorzaak, de ernst en de duur van de klachten, en wordt altijd door de behandelend dierenarts bepaald. Eenmaal verloren gezichtsvermogen keert door behandeling doorgaans niet terug; het doel van behandeling is dan vooral pijnbestrijding en het beschermen van het andere oog.

Wat je zelf kunt doen

Let bij rassen met een verhoogd risico bewust op vroege signalen zoals roodheid, samenknijpen of overmatig knipperen, en wacht bij twijfel niet af. Volg een eenmaal ingestelde druppelbehandeling nauwkeurig volgens het schema van je dierenarts, ook als het oog er rustiger uitziet, omdat de druk zonder zichtbare signalen weer kan oplopen. Voorkom dat je hond aan het oog krabt of wrijft wanneer dat pijnlijk of ontstoken oogt, en gebruik zo nodig een beschermkraag in overleg met je dierenarts. Dit alles vervangt geen dierenartsbegeleiding.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Omdat primair glaucoom bij een deel van de risicorassen een erfelijke component heeft, ligt een deel van de preventie bij verantwoorde fokkerij: regelmatige oogheelkundige controle van fokdieren uit risicorassen, en terughoudendheid met fokken met dieren bij wie glaucoom of een sterk vernauwde afvoerhoek is vastgesteld. Voor eigenaren van een hond uit een risicoras kan periodieke oogdrukcontrole tijdens de jaarlijkse dierenartscontrole helpen om een beginnende drukverhoging vroeg op te sporen, vóórdat er onomkeerbare schade ontstaat.

Leven met glaucoom

Een hond bij wie glaucoom in één oog is vastgesteld, kan met het andere oog vaak nog goed functioneren, al blijft levenslange controle van dat oog belangrijk. Ook een hond die aan één of beide ogen blind is geworden, past zich in de praktijk vaak goed aan een vertrouwde omgeving aan en kan met behulp van geur, gehoor en een vaste indeling van huis en tuin een goede kwaliteit van leven behouden. Regelmatige controleafspraken en het trouw volhouden van een eventuele druppelbehandeling blijven de belangrijkste factoren om het comfort van je hond op langere termijn te bewaken.

Veelgestelde vragen

Is glaucoom bij honden altijd een spoedgeval?
Niet elke vorm verloopt even heftig, maar een plotseling rood, bol of pijnlijk oog met verminderd zien moet altijd als spoedgeval worden behandeld, omdat schade binnen enkele uren onomkeerbaar kan worden.

Kan een hond met glaucoom weer normaal gaan zien?
Eenmaal verloren gezichtsvermogen keert doorgaans niet terug; behandeling is er dan vooral op gericht pijn te verminderen en het andere oog te beschermen.

Als één oog is aangetast, wordt het andere oog dan ook glaucoom?
Bij primair glaucoom bestaat een verhoogd risico dat het andere oog het op termijn ook ontwikkelt, wat regelmatige controle belangrijk maakt; dit hoeft niet bij elke hond te gebeuren.

Kan ik glaucoom bij mijn hond zelf herkennen?
Je kunt wel signalen zoals roodheid, troebelheid of pijn opmerken, maar de oogdruk zelf kan alleen een dierenarts met een tonometer betrouwbaar meten.

Eindconclusie

Glaucoom is een verhoogde druk in het oog die, primair door een erfelijke aanleg of secundair door een andere oogaandoening, de oogzenuw kan beschadigen en tot blindheid kan leiden. Bepaalde rassen lopen een hoger risico, maar bij iedere hond geldt: een plotseling rood, bol of pijnlijk oog met minder goed zien is een spoedgeval waarbij snel dierenartsenhulp het verschil kan maken tussen behoud en verlies van het gezichtsvermogen. Tijdige herkenning, regelmatige controle bij risicorassen en trouw volhouden van een ingestelde behandeling geven een hond met glaucoom de beste kans op een comfortabel leven.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.