Hartworm bij de hond - parasitaire infectie van hart en longen

Hartworm bij de hond - parasitaire infectie van hart en longen

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.

Hartworm, ook wel dirofilariose genoemd, is een parasitaire infectie waarbij een wormsoort zich vestigt in de longslagaders en het hart van de hond. De aandoening wordt niet overgedragen door direct contact tussen honden, maar uitsluitend via een muggenbeet. Onbehandeld kan hartworm het hart en de longen op termijn ernstig belasten.

Wat is hartworm?

Hartworm wordt veroorzaakt door de parasiet Dirofilaria immitis. Een mug die eerder bloed heeft gezogen bij een besmette hond, neemt microscopisch kleine larven op en geeft deze bij een volgende beet door aan een andere hond. Vanaf de huid migreren de larven door het lichaam en groeien in enkele maanden uit tot volwassen wormen, die zich uiteindelijk vestigen in de longslagaders en de rechterkant van het hart. Volwassen wormen kunnen daar jarenlang blijven zitten en produceren op hun beurt weer larven die in het bloed circuleren, waarmee de cyclus via een volgende mug opnieuw kan beginnen.

Welke honden lopen risico?

Hartworm is niet rasgebonden: in principe loopt iedere hond risico wanneer hij wordt gebeten door een besmette mug. Het risico hangt vooral af van blootstelling aan muggen in een gebied waar de parasiet voorkomt, en van het al dan niet gebruiken van preventieve medicatie. Honden die reizen naar of verblijven in warmere, muggenrijke streken, en honden die worden geïmporteerd uit gebieden waar hartworm vaker wordt gemeld, verdienen extra aandacht. In Nederland komt hartworm van oudsher weinig voor, maar door klimaatverandering en de import van honden uit het buitenland wordt vaker geadviseerd om er rekening mee te houden, vooral na reizen naar het buitenland.

Symptomen

In een vroeg stadium laat een hond vaak weinig of geen signalen zien. Vroege signalen die kunnen voorkomen zijn een milde, aanhoudende hoest en iets minder uithoudingsvermogen tijdens wandelen of spelen. Bij een verdergevorderde infectie kan dit overgaan in gewichtsverlies, verminderde eetlust, een opgezette buik door vochtophoping, en kortademigheid. Signalen die om spoed vragen zijn plotseling instorten, bleke of blauwige tandvlees, donker verkleurde urine of duidelijke ademnood: dit kan wijzen op een acute, levensbedreigende complicatie door een zware wormlast en vraagt om onmiddellijke dierenartshulp.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met een dierenarts bij een aanhoudende hoest, een duidelijk verminderde conditie of uithoudingsvermogen, of wanneer je hond niet op preventieve hartwormmedicatie staat en recent in het buitenland is geweest. Bij plotselinge collaps, bleke of blauwige slijmvliezen, donkere urine of ernstige ademnood is een spoedbezoek aan een dierenarts of dierenkliniek noodzakelijk.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts stelt hartworm vast met bloedonderzoek, waaronder een test op antigenen van de volwassen worm en eventueel microscopisch onderzoek naar larven in het bloed. Aanvullend kan een röntgenfoto van de borstkas of een echografie van het hart worden gemaakt om de ernst van de infectie en de schade aan hart en longen in te schatten. Deze pagina kan niet vaststellen of jouw hond hartworm heeft; alleen een dierenarts kan dat na onderzoek beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

Een behandelplan wordt altijd door de dierenarts bepaald en hangt af van de ernst van de infectie en de conditie van de hond. De aanpak is doorgaans gericht op het geleidelijk uitschakelen van de volwassen wormen, vaak in combinatie met voorbereidende medicatie, en gaat gepaard met een periode van strikte rust: bij te veel beweging kunnen afstervende wormen namelijk longvaten blokkeren. In ernstige gevallen, met een zware wormlast, kan chirurgische verwijdering van de wormen nodig zijn. Er bestaat geen behandeling die in alle gevallen gegarandeerd aanslaat; de dierenarts bepaalt de aanpak per hond.

Wat je zelf kunt doen

Tijdens en na een behandeling is strikte rust het belangrijkste dat je zelf kunt bieden: geen wandelingen, rennen of springen, ook niet wanneer je hond zich al beter lijkt te voelen. Geef medicatie uitsluitend zoals de dierenarts die voorschrijft, bied een rustige omgeving en neem bij twijfel over het herstel contact op met de dierenarts. Dit vervangt geen medische behandeling, maar ondersteunt wel een veilig herstel.

Preventie

Hartworm is niet erfelijk, dus fokkerij speelt bij deze aandoening geen rol. De belangrijkste preventie is maandelijkse, door de dierenarts voorgeschreven preventieve medicatie, zeker voor honden die reizen naar of verblijven in muggenrijke gebieden. Voorafgaand aan het starten van preventieve medicatie wordt vaak eerst een test geadviseerd. Het beperken van blootstelling aan muggen, bijvoorbeeld door honden 's avonds en 's nachts minder buiten te laten in risicogebieden, kan als aanvulling helpen.

Leven met hartworm

Honden die een infectie hebben doorgemaakt, kunnen blijvende schade aan hart of longen overhouden. In dat geval kan langdurige aanpassing nodig zijn, zoals een rustiger beweegpatroon en regelmatige controle door de dierenarts, om de belasting van hart en longen behapbaar te houden.

Veelgestelde vragen

Is hartworm besmettelijk van hond op hond?
Nee, hartworm wordt niet via direct contact overgedragen, maar uitsluitend via de beet van een besmette mug.

Komt hartworm voor in Nederland?
Van oudsher weinig, maar door reizen, import van honden en klimaatverandering wordt het vaker relevant geacht, vooral bij honden die in het buitenland zijn geweest. Bespreek dit reisrisico met je dierenarts.

Is hartworm te genezen?
Behandeling is mogelijk, maar risicovol en langdurig, met een periode van strikte rust. Succes verschilt per hond; alleen de dierenarts kan hier iets over zeggen na onderzoek.

Moet mijn hond jaarlijks getest worden?
Dat hangt af van reisgedrag en woonomgeving van je hond. Vraag je dierenarts naar een advies dat past bij jouw situatie.

Eindconclusie

Hartworm is een parasitaire infectie die het hart en de longen van een hond kan aantasten, en die via muggen wordt overgedragen in plaats van via contact tussen honden. Preventieve medicatie, alertheid bij reizen naar muggenrijke gebieden en tijdig een dierenarts raadplegen bij aanhoudende hoest of verminderde conditie maken het verschil tussen een infectie die op tijd wordt opgemerkt en een hond die pas in een vergevorderd stadium klachten laat zien.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.