Slokdarmverlamming bij honden - verminderde beweeglijkheid van de slokdarm

Slokdarmverlamming bij honden - verminderde beweeglijkheid van de slokdarm

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts. Merk je dat je hond plotseling benauwd is, hoest, koorts heeft of lusteloos is, mogelijk na het opgeven van voer? Ga dan direct naar een dierenarts of dierenkliniek, dit kan wijzen op een longontsteking door verslikking en is een spoedeisende, mogelijk levensbedreigende situatie.

Slokdarmverlamming, in de diergeneeskunde ook wel megaslokdarm of megaoesofagus genoemd, is een aandoening waarbij de slokdarm zijn normale spierbeweging verliest en daardoor verwijdt. Voedsel en water blijven dan in de slokdarm liggen in plaats van naar de maag te worden getransporteerd, waardoor een hond het net gegeten voer ongericht en zonder duidelijke inspanning teruggeeft. Dit teruggeven, regurgiteren genoemd, is iets anders dan braken en is het meest kenmerkende signaal van deze aandoening.

Wat is slokdarmverlamming?

De slokdarm transporteert voedsel en water normaal gesproken met golvende spierbewegingen (peristaltiek) van de keel naar de maag. Bij slokdarmverlamming werkt deze spierbeweging niet meer goed, waardoor de slokdarmwand verslapt en de slokdarm zich geleidelijk uitzet. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een aangeboren vorm, die al bij jonge pups aanwezig is en waarvan de precieze oorzaak niet altijd bekend is, en een verworven vorm, die op latere leeftijd ontstaat, vaak als gevolg van een onderliggende aandoening zoals myasthenia gravis, een hormonale stoornis (bijvoorbeeld hypothyreïdie of de ziekte van Addison) of een andere zenuw- of spieraandoening. Bij een deel van de honden wordt ondanks onderzoek geen aanwijsbare oorzaak gevonden; dit wordt idiopathische slokdarmverlamming genoemd.

Welke honden lopen risico?

De aangeboren vorm wordt vaker gemeld bij bepaalde rassen, waaronder de Duitse Herder, de Ierse Setter, de Newfoundlander, de Shar-Pei en de Greater Swiss Mountain Dog, wat op een erfelijke component wijst. De verworven vorm kan bij vrijwel elk ras en op elke leeftijd ontstaan, meestal als gevolg van een onderliggende aandoening die de zenuw- of spierfunctie van de slokdarm aantast. Honden met myasthenia gravis, een hormonale stoornis of een andere neuromusculaire aandoening lopen een verhoogd risico op deze verworven vorm.

Symptomen

Het meest kenmerkende signaal is regurgiteren: het passief, zonder duidelijke buikpersing teruggeven van onverteerd voer, water of speeksel, vaak kort na het eten of drinken, maar soms ook uren later. Andere signalen zijn gewichtsverlies of achterblijvende groei bij pups, een opvallend slechte adem, overmatig speekselen, en herhaaldelijk hoesten. Signalen die om spoed vragen zijn: plotselinge benauwdheid, snelle of oppervlakkige ademhaling, koorts, hoesten met slijm, of duidelijke lusteloosheid, vooral kort na het teruggeven van voer. Dit kan wijzen op aspiratiepneumonie, een longontsteking doordat voer of vocht in de longen terechtkomt.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met een dierenarts wanneer je hond herhaaldelijk voer teruggeeft, opvallend weinig aankomt of juist afvalt, of wanneer een pup achterblijft in groei. Ga direct naar een dierenarts of dierenkliniek bij plotselinge benauwdheid, snelle ademhaling, koorts, hoesten of duidelijke lusteloosheid na het teruggeven van voer: dit kan wijzen op een longontsteking door verslikking en is een spoedeisende, mogelijk levensbedreigende situatie.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts kan een verwijde slokdarm vaak al zien op een gewone röntgenfoto van de borstkas; soms wordt hiervoor een contrastmiddel gebruikt om de slokdarmwand beter in beeld te brengen. Aanvullend bloedonderzoek helpt om onderliggende oorzaken zoals een hormonale stoornis of myasthenia gravis op te sporen. Bij vermoeden van aspiratiepneumonie kan aanvullend röntgenonderzoek van de longen nodig zijn. Deze pagina kan niet vaststellen of jouw hond slokdarmverlamming heeft; dat kan alleen een dierenarts na onderzoek beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

Wanneer een onderliggende oorzaak wordt gevonden, zoals myasthenia gravis of een hormonale stoornis, richt de behandeling zich in eerste instantie op die oorzaak; bij een deel van deze honden verbetert de slokdarmfunctie daarna gedeeltelijk. Bij de aangeboren of idiopathische vorm is er geen behandeling die de slokdarmfunctie herstelt; de aanpak is dan vooral gericht op het beperken van regurgiteren en het voorkomen van aspiratiepneumonie, bijvoorbeeld door aangepaste voer- en drinkhoudingen en de samenstelling van het voer. Bij een aspiratiepneumonie is spoedbehandeling door de dierenarts nodig, meestal met zuurstof en medicatie tegen de infectie. De precieze aanpak wordt altijd door de dierenarts op de individuele hond afgestemd.

Wat je zelf kunt doen

Op advies van de dierenarts kun je je hond rechtop laten eten en drinken, bijvoorbeeld met een verhoogde voerbak of een speciale zitkom, en de hond na het eten enige tijd rechtop houden zodat de zwaartekracht het voer richting de maag helpt. Kleinere, frequentere maaltijden en een aangepaste voerconsistentie (vloeibaar, half-vast of juist stevig, afhankelijk van wat het beste wordt verdragen) kunnen helpen. Dit vervangt geen dierenartsbegeleiding en de precieze aanpassingen bespreek je het beste met de dierenarts.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Voor de erfelijke, aangeboren vorm is terughoudendheid bij het verder fokken met aangedane dieren en hun directe familie een verantwoorde keuze voor fokkers, met name bij rassen met een verhoogde gemelde frequentie. Voor de verworven vorm is gerichte preventie beperkt mogelijk, omdat deze vaak volgt uit een niet te voorspellen onderliggende aandoening; tijdige herkenning en behandeling van die onderliggende aandoening kan wel helpen om verdere verslechtering te beperken.

Leven met slokdarmverlamming

Met aangepaste voer- en drinkroutines, en waar mogelijk behandeling van een onderliggende oorzaak, kunnen sommige honden met slokdarmverlamming een redelijke kwaliteit van leven behouden. Het risico op aspiratiepneumonie blijft echter aanwezig, waardoor blijvende oplettendheid en regelmatige controle door de dierenarts belangrijk zijn.

Veelgestelde vragen

Is regurgiteren hetzelfde als braken?
Nee, regurgiteren gebeurt passief en zonder duidelijke buikpersing, vaak met onverteerd voer, terwijl braken een actief proces is waarbij de maaginhoud met kracht wordt uitgestoten.

Is slokdarmverlamming te genezen?
Dat hangt af van de oorzaak: bij een deel van de verworven gevallen verbetert de slokdarmfunctie na behandeling van de onderliggende aandoening, maar de aangeboren en idiopathische vorm is meestal niet te genezen.

Waarom is deze aandoening gevaarlijk?
Het belangrijkste risico is aspiratiepneumonie: een longontsteking doordat teruggegeven voer of vocht in de longen terechtkomt, wat een spoedeisende situatie kan zijn.

Kan een pup hiervan herstellen?
Bij sommige pups met de aangeboren vorm verbetert de slokdarmfunctie tijdens het opgroeien, maar dit verschilt sterk per hond en wordt door de dierenarts gevolgd.

Eindconclusie

Slokdarmverlamming is een aandoening waarbij de slokdarm zijn normale beweeglijkheid verliest, met regurgiteren als meest kenmerkende signaal en aspiratiepneumonie als belangrijkste risico. Sommige rassen hebben een verhoogd, aangeboren risico, terwijl de verworven vorm bij vrijwel elke hond kan ontstaan als gevolg van een onderliggende aandoening. Vroege herkenning, aangepaste voer- en drinkroutines en direct ingrijpen bij signalen van een longontsteking maken het verschil voor de kwaliteit van leven van een hond met deze aandoening.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.